Schoolstress onderzoek

(chatgpt) is er onderzoek naar stresservaringen van leerlingen bij he krijgen van een beurt, toetsen, verblijf op het schoolplein etc.?

==========================================================

Ja — er is veel onderzoek naar stress en angst van leerlingen in schoolcontexten. Dat gaat zowel over toetsen als over sociale situaties (zoals een beurt krijgen of het schoolplein). Hieronder een overzicht van wat de wetenschap hierover zegt.

📚 1. Algemene schoolstress en prestatiedruk

  • Onderzoek laat zien dat een op de vier jongeren stress door school ervaart. (PMC)

  • In Nederland ervaart ongeveer de helft van de jongeren regelmatig ongezonde druk vanuit school, vooral door toetsbelasting en focus op cijfers. (vo-raad.nl)

  • Schoolstress ontstaat vaak wanneer er een onbalans is tussen eisen en copingvaardigheden van leerlingen. (PMC)

👉 Conclusie: school is voor veel leerlingen een belangrijke bron van stress.

📝 2. Stress rond toetsen (toetsangst / faalangst)

Hier is zeer veel onderzoek naar.

Belangrijkste bevindingen:

  • Toetsen en cijfers worden genoemd als belangrijkste stressfactoren in het onderwijs. (nponderwijs.nl)

  • Ongeveer 12% van de leerlingen heeft faalangst, wat prestaties negatief kan beïnvloeden. (Sociale Vraagstukken)

  • Testangst wordt in studies onderscheiden als een specifieke vorm van schoolangst naast algemene angst. (bv. latent profile studies)

Wat veroorzaakt toetsstress?

  • prestatiedruk

  • vergelijking met anderen

  • hoge verwachtingen van ouders/leraren

  • gebrek aan controle of voorbereiding

👉 Dit is het best onderzochte domein.

🙋 3. Stress bij een beurt krijgen / spreken in de klas

Hier is ook onderzoek naar, meestal onder de noemer:

  • spreekangst

  • sociale evaluatie-angst

  • participatie-angst

  • classroom anxiety

Wat studies laten zien:

  • Veel leerlingen ervaren spanning bij publiek spreken of onverwacht aan de beurt komen (onderdeel van sociale angst).

  • Leerlingen met meer sociale interacties in de klas kunnen juist toename in angst ervaren in actieve leeromgevingen. (arXiv)

  • Angst voor negatieve beoordeling door peers of docent is een kernmechanisme.

Risicofactoren:

  • verlegen temperament

  • perfectionisme

  • eerdere negatieve ervaringen

  • klassencultuur (veilig vs. competitief)

👉 Dit onderwerp is onderzocht, maar minder systematisch dan toetsstress.

🧒 4. Stress op het schoolplein (sociale stress)

Hier wordt onderzoek naar gedaan binnen:

  • pestenonderzoek

  • sociale veiligheid

  • schoolklimaat

  • neurodiversiteit-onderzoek

Wat bekend is:

  • Dagelijkse sociale situaties (zoals afwijzing, conflicten of buitensluiting) kunnen een grote emotionele belasting vormen. (Balans)

  • Vooral leerlingen met autisme of ADHD ervaren meer sociale stress op school dan leeftijdgenoten. (Balans)

  • Sociale veiligheid en verbondenheid met school zijn beschermende factoren tegen stress.

👉 Het schoolplein is dus zeker een relevante stresscontext, vooral sociaal-emotioneel.

🧠 5. Belangrijke verklarende factoren (uit reviews)

Onderzoek wijst op een combinatie van niveaus:

Individueel

  • faalangst

  • zelfbeeld

  • copingvaardigheden

Klasniveau

  • manier van toetsen

  • klasklimaat

  • docentgedrag

Systeemniveau

  • prestatiecultuur

  • nadruk op cijfers

  • hoeveelheid toetsen

Schoolstress moet volgens onderzoekers niet alleen individueel maar ook systemisch worden aangepakt. (tjgz.archief.openjournals.nl)

✅ Samenvatting

Ja — er is stevig bewijs dat leerlingen stress kunnen ervaren bij:

  • ✔ toetsen (zeer veel onderzoek)

  • ✔ een beurt krijgen / spreken in de klas

  • ✔ sociale situaties zoals het schoolplein

  • ✔ algemene prestatiedruk

Toetsstress is het meest onderzocht, maar sociale stress in de klas en op het plein krijgt steeds meer aandacht.

👉 Wil je verder verdiepen?

Ik kan bijvoorbeeld:

  • een korte literatuurlijst (wetenschappelijke artikelen) maken

  • verschillen tussen basisschool en VO uitleggen

  • of praktische signalen/observatiepunten voor in de klas geven

Wat past het best bij jouw vraag?

==============================================================


Natuurlijk — hier komt een compact maar volledig pakket met (1) literatuur, (2) verschillen PO vs VO en (3) praktische signalen die je kunt observeren. 👍

📚 1. Korte literatuurlijst (wetenschappelijk & NL-relevant)

🔬 Overkoepelend: schoolstress

  • Putwain, D. (2007) — test anxiety in schoolchildren

  • OECD (2017), PISA Students’ Well-Being — internationale vergelijking stress

  • De Looze et al. (2020) — schooldruk bij Nederlandse jongeren (HBSC)

  • Pascoe et al. (2020) — review over academic stress en mentale gezondheid

👉 Deze geven het brede kader.

📝 Toetsangst / faalangst

  • Zeidner, M. (1998), Test Anxiety — klassiek handboek

  • Putwain & Daly (2014) — toetsangst en prestaties

  • von der Embse et al. (2018) — interventies bij toetsangst (review)

Kernbevinding: toetsangst hangt samen met lagere prestaties én vermijdingsgedrag.

🙋 Spreekangst / aan de beurt komen

  • Gregersen & Horwitz (2002) — language classroom anxiety

  • Botes et al. (2020) — classroom participation anxiety

  • Spence et al. (2017) — sociale angst bij kinderen in schoolsituaties

Kern: angst voor negatieve evaluatie door peers/docent.

🧒 Sociale stress / schoolplein / peers

  • Copeland et al. (2013) — impact van pesten

  • Juvonen & Graham (2014) — peer victimization review

  • Humphrey & Symes (2011) — schoolervaringen van leerlingen met autisme

Kern: sociale veiligheid is cruciaal voor welbevinden.

✅ Als je wilt, kan ik er een APA-literatuurlijst van maken.

🏫 2. Verschillen tussen PO en VO

Basisonderwijs (PO)

Stressbronnen

  • onverwacht een beurt krijgen

  • sociale uitsluiting

  • eerste toetsmomenten

  • relatie met leerkracht

Kenmerken

  • stress is vaker situationeel en zichtbaar

  • kinderen kunnen spanning minder goed verwoorden

  • afhankelijkheid van leerkracht groot

👉 Gedrag is hier vaak de belangrijkste indicator.

Voortgezet onderwijs (VO)

Stressbronnen

  • cijfers en overgangsnormen

  • toetsweken

  • sociale vergelijking

  • presentatie-opdrachten

Kenmerken

  • meer internaliserende klachten (piekerend)

  • prestatiedruk sterker

  • vermijdingsstrategieën nemen toe

👉 Stress wordt subtieler maar vaak chronischer.

👀 3. Praktische signalen om op te letten (zeer bruikbaar in de klas)

Hieronder de vroegsignalen per situatie.

🙋 Bij een beurt krijgen

Mogelijke signalen

  • blik afwenden

  • kleiner maken in houding

  • fluisterzacht praten

  • “ik weet het niet” zeggen terwijl leerling het wel weet

  • bevriezen of dichtklappen

  • vaak naar toilet willen rond beurtenmomenten

Let extra op

  • plotselinge gedragsverandering

  • alleen spanning bij mondelinge participatie

  • opluchting zichtbaar na beurt voorbij is

📝 Rond toetsen

Vooraf

  • buikpijn/hoofdpijn meldingen

  • excessief checken of juist vermijden

  • paniek vlak voor toets

  • perfectionistisch gedrag

Tijdens

  • blokkeren

  • extreem langzaam werken

  • huilen of boos worden

  • opgeven terwijl stof beheerst wordt

Na afloop

  • sterk piekeren over fouten

  • cijfers vermijden of obsessief controleren

🧒 Op het schoolplein

Sociale stress-signalen

  • alleen rondlopen

  • steeds bij volwassenen blijven hangen

  • conflicten die escaleren

  • terugtrekken of juist overcompenseren (clownesk gedrag)

  • vermoeidheid na pauzes

Bij neurodivergente leerlingen vaak

  • overprikkeling

  • meltdown na pauze

  • vermijdingsgedrag richting plein

🧠 Belangrijke beschermende factoren (uit onderzoek)

Wat helpt aantoonbaar:

  • ✔ voorspelbaarheid in de les

  • ✔ psychologisch veilige klas

  • ✔ formatief i.p.v. alleen summatief toetsen

  • ✔ autonomie-ondersteunend docentgedrag

  • ✔ expliciet aanleren van copingvaardigheden

🎯 Als je hier professioneel mee werkt…

Ik kan ook voor je maken:

  • 🔹 een observatie-instrument (checklist voor leerkrachten)

  • 🔹 een korte vragenlijst voor leerlingen

  • 🔹 of een praktisch handelingskader per stressbron

Zeg maar wat het nuttigst is voor jouw situatie.

=========================================================

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Al dat spiriwirigedoe.....

19 decembwwer update Vier andere bronnen, namelijk satellieten, bevestigen onafhankelijk de observaties van de 648 meter lange schachten onder de piramides. En er is meer: ook onder de Sphinx is er zo'n schacht! klik hier . 20 juli Update Billy Carson geeft ons een update over de wereld onder de Kafrah Piramides in Gizeh en onthult dat hij hier 5 jaar geleden al over sprek klik hier 9 mei update Een kritische kijk op de ontdekkingen onder de Khafra Pyramide klik hier 18 april update In juni komt er een Cosmic Summit met meer data  klik hier   Christof Melchizedek legt de hele ondergrondse structuur uit klik hier 5 aril 25 update De twee professoren vertellen meer klik hier 31 maart update Sam Osmanagic (Bosnian Pyramids) gaat diper op de bevindingen in klik hier Korte uitleg Greg Reese  klik hier Lange docu over ontdekking van een ondergronds stelsel onder de pyramides klik hier Youtubekanaal Trevor Grassi klik hier 21 maart 2025 UPDATE Onder de pyramide van Gizeh zijn st...
Read more

Tips voor onderwijsadviseurs

Wil je dat het verandertraject dat je gaat uitvoeren op een school of andere onderwijsinstelling, slaagt? Dat is geen waardenvrije vraag. De meeste van die trajecten verzanden, wanneer de adviseurs zijn vertrokken en uitbetaald. Tussen de 60 en 90% van verandertrajecten in het onderwijs mislukt. Da's nie best! Hoe komt dit? Een goede kandidaat-oorzaak is dan: sabotage, openlijk maar vaker heimelijk. Gezeik en geroddel aan het koffieapparaat. Mensen zwartmaken en dan weglopen. Reken maar dat dat werkt. Het klinkt eenvoudig: er is een probleem, en dit is de oorzaak. Maar meestal is het niet zo zwart-wit. Ik doe een pogiing deze mislukkingen te duiden. Want met die sabotage is iets meer aan de hand. Het al dan niet slagen van zo'n verandertraject heeft te maken met dan ene woordje: "verander". Want scholen zijn bestuurlijke organen, ze zijn groot, complex en worden bestierd/bestuurd door een beroepsgroep die nou niet persé verandering hoog in het vaandel heeft staan. Dez...
Read more

B3-onderzoek gemiste kansen

Waarom kiezen oprichters, ouders en leerkrachten voor het niet-bekostigd onderwijs?  Themaonderzoek naar de beweegredenen van oprichters, ouders en leerkrachten  Februari 2025 Voorwoord  Ouders, leerkrachten, oprichters van scholen, het Ministerie van Onderwijs, de Inspectie van het Onderwijs: we willen allemaal goed onderwijs voor ieder kind. De meeste ouders kiezen voor onderwijs op een reguliere school.  ç   Deze formulering suggereert dat 'keuze' ook echt een vrije keuze is. Dat is het natuurlijk niet. Er is leerplicht, dus ouders MOETEN hun kind naar school sturen. Maar omdat niet ieder kind dezelfde behoeften heeft, ontbreekt het in sommige gevallen aan de gewenste aansluiting. Dan kan de keuze vallen op een particuliere school. Dit gebeurt vaker dan vroeger. Daarom willen we graag meer weten over de beweegredenen om voor het particulier onderwijs te kiezen. Niet alleen van oprichters, maar ook van ouders en leerkrachten. Hoewel particulier onderwi...
Read more