The Commons - Hoe financieren we de transitie?

AmsterDOEN is een activiteit van de afdeling Innovatie van de Gemeente Amsterdam. Op dinsdsg 23 juni 2026 organiseerden ze een themabijeenkomst over The Commons.

Een zeer interessante en leerzame dag. 

Wie de terugblik vanuit de organisatie wil lezen is hier de link.

Ken je The Commons nog niet? Scroll dan even naar beneden.

Een paar losse gedachten van mezelf n.a.v. deze dag:

• Dit is een echte paradigmaverandering, niet zomaar een overgang
• Niet "Bottom-up" versus "Top-down" maar wat we de bottom noemen zijn de burgers en die burgers nemen weer zelf het initiatief over hun eigen leven en de mensen van wat de top heette beseffen steeds sterker dat ze de facilitators zijn en niet meer "de baas" of "de regeltjesbepalers"
• denk aan de pentahelix: burgers-mkb-grote bedrijven-overheid-wetenschap
• democratie opnieuw invullen: besluitvorming op basis van gelijkwaardige, directe en actuele deelname van de deelnemers i.p.v. via een politiek afvaardigingsmodel
• 
  van afdragen (belasting betalen en dan niet weten wat ermee gebeurt) naar "wat draag je bij" en zien wat ermee gebeurt en er zelf mede vorm aan geven
• collectief bezit in collectieve rechtsvormen gegoten: coöperaties, community land trust, verenigingen, Open Source collectieven, steward ownership, DAO's (Decentralized Autonomous Organizations) meer info
• Heel veel initiatieven, echt gigantisch veel, alleen al in Amsterdam meer dan 2000
• eigenlijk alle levensgebieden: wonen, gezondheid, buurttuintjes, speelplekken, inclusie, natuur, voedsel, recreatie, zorg....
• Maar ook kennis, software, digitale eigendom, werkplaatsen etc.etc.
• Kernwoorden: we doen het samen, gemeenschapsgevoel, direct menselijk contact
• naast geld andere bronnen: inventiviteit, verborgen kennis, vakvaardigheden, tijd, vertrouwen,expertise, noaberschap, hulpvaardigheid, "iedereen draagt wel iets bij" meer info

Geld is meestal niet de enige bron, dat komt meestal later. Het is geen vertrekpunt, slechte één van de middelen in de mix. Dat is heel belangrijk omdat we anders omgaan met de vraag hoe we dingen "voor elkaar kunnen krijgen".

De menselijke veerkracht is verbazingwekkend groot.

Oerprincipe

En nog iets: The Commons (dat is de gezamenlijke term) is een oeroud principe, dat letterlijk sinds mensenheugenis bestaat - en nog steeds leeft, vooral daar waar tradities nog niet zijn aangetast door kapitalistische expansiedrift of men - door schade en schande wijs geworden - er weer bewust naar terugkeerde. Meer dan 1 Miljard mensen werken op basis van The Commons. meer info

Een simpele omschrijving van The Commns is (dank aan chatgpt):

The Commons (de meent) is een eenvoudige afspraak:

Wat van ons allemaal is, beheren we samen.

In plaats van dat iets van één persoon, een bedrijf of de overheid is, zorgen de gebruikers er gezamenlijk voor.

Voorbeelden:

• Een dorp beheert samen een stuk bos.
• Buurtbewoners onderhouden samen een moestuin.
• Programmeurs bouwen samen gratis software.
• Mensen delen gereedschap in een gereedschapsbibliotheek.

Het idee is:

Niet "van mij", niet "van jou", maar "van ons".

Daar horen ook afspraken bij:

• Wie mag het gebruiken?
• Hoe voorkomen we misbruik?
• Wie helpt mee?
• Hoe lossen we ruzies op?

Een simpele vergelijking:

Een privé-tuin → van één eigenaar.
Een gemeentelijk park → van de overheid.
Een commons → van de gemeenschap die het samen beheert.

In één zin op A2-niveau:

The Commons zijn dingen die mensen samen gebruiken, samen onderhouden en samen beschermen.