Als ik niet kijk, heb ik het niet gezien

Ik ben een rasechte vernieuwer. Dat is mijn kracht. Daarmee heb ik mijn werk al decennia verrijkt, zelfs toen ik in loondienst was en veel vernieuwingen stieken doorvoerde, waar mijn leidinggevenden het niet mochten weten, want anders.....

En dat is dan ook meteen de kern van deze blog: het is kneitermoeilijk om vernieuwingen doorgevoerd te krijgen, ook al zijn ze nog zo nodig en ook al lossen ze tal van problemen van het oude systeem op.

De literatuur bevestigt dit: zodra een vernieuwing is gestart of zelfs maar is geopperd, komt er al weerstand. Meteen in fase 1 dus. Die weerstand komt uit alle lagen in de organisatie: de werkvloer ("we hebben het al zo druk", "Niemand vertelt ons ooit iets") maar ook het middelmanagement doet niet graag mee. De top weet of van niets of maakt goede sier met "vernieuwing" en "wat zijn we toch innovatief" maar laat een pilot net zo had vallen als ie wordt ingevoerd.

Dit wordt ook wel het Opel-effect genoemd: Een streep vooruit, dan volgt een streep terug: de weerstand, en dan pas weer een streep vooruit. Voor een artikel hierover klik hier. 

In heb zelf in het onderwijs gewerkt, waar dit effect optreedt. Maar vele andere belangrijke sectoren kennen dit opel-fenomeen ook: in de landbouw, de huizenbouw, bij de overheid, de energiesector, maar zeker ook in het bedrijfsleven komt het voor. Al die fijne managementboeken ten spijt.

Wat me het meest heeft verbaasd, is het verschijnsel dat er weliswaar tal van vernieuwingen te ervaren zijn - daar ontbreekt het niet aan - maar dat men niet kijkt.

Kennelijk zijn fraaie voorbeelden van hoe het anders kan, die vaak mensen diep raken, nog steeds niet genoeg! En..... dat zijn voorbeelden waar mensen nog wel de moeite voor nemen om even een kijkje te nemen. Erger is het feit, dat men niet eens kijkt!

Als je niet kijkt, dan zie je het ook niet. Simpel!

In het schrijnende liedje van Bram Vermeulen: "Politiek" zegt hij: "Als ik niet kijk, heb ik het niet gezien." Dat raakte me. Inderdaad, als je niet kijkt, dan lijkt het alsof het ook niet bestaat. Dus blijven organisatie en hele culturen maar doorgaan op die automatische piloot.

Ik maak me daar ernstig zorgen over. U ook? Want dit houdt de goedgekozen vooruitgang tegen. We zwelgen in roestige heilige huisjes als "winst", "doelmatigheid", "prestatie" en we vergeten de menselijke kant van het leven.